Batıq Sinə (Pektus Ekskavatum) Nədir və Necə Müalicə Olunur?
19 Noyabr 2025
Batıq Sinə (Pektus Ekskavatum) Nədir və Necə Müalicə Olunur?
Tənəffüs sistemi və ürək fəaliyyətinə birbaşa təsir göstərən amil insanın sinə quruluşudur. Buna görə də, həm estetik, həm də sağlamlıq baxımından sinə deformasiyaları əhəmiyyətli hesab olunur. Bu cür hallardan biri də batıq sinədir ki, tibbi adı pektus ekskavatum adlanır. Qabırğaların və sinə sümüyünün (sternum) normal mövqedən içəriyə doğru batması ilə xarakterizə olunur.
Batıq Sinə Nəyə Görə Yaranır?
Əsasən batıq sinənin yaranma səbəbi genetik amillərlə əlaqələndirilir. Bir sözlə desək, ailə üzvlərində bu narahatlıq mövcud olan şəxslərdə bənzər sinə deformasiya riski yüksək olur. Araşdırmalar göstərir ki, bədənin sürətlə inkişaf etdiyi yeniyetməlik dövründə pektus ekskavatum daha çox müşahidə olunur.
Bəzi hallarda batıq sinə narahatlığı, sümük və qığırdaq toxumalarının qeyri-bərabər formalaşması nəticəsində yaranır. Batıqlığın yaranmasına səbəb, sinə sümüyünü içəri çəkərək qabırğa qığırdaqlarının normadan artıq uzun olmasıdır.
Bəzən körpəlik dövründə də sinə deformasiyası müşahidə edilə bilər, ancaq əksər hallarda daha nəzərəçarpacaq vəziyyətə yaş irəlilədikcə gəlir. Kişilərdə qadınlara nisbətən daha çox rast gəlinir.
Pektus ekskavatumun yarada biləcəyi mümkün fəsadlardan bəziləri:
- Tənəffüs problemləri: Sinə qəfəsinin daralması ağciyərlərin genişlənmə qabiliyyətini azaldır, nəticədə nəfəs darlığı yaranır
- Ürək sıxılması: Döş sümüyünün içəri batması ürəyə təzyiq yarada bilər, bu da ürək döyüntülərinin qeyri-sabitliyinə və qan dövranı pozğunluğuna səbəb ola bilər.
- İdman performansının azalması: Azalmış ağciyər həcmi və ürək dövranı fiziki gücü zəiflədir.
- Bədən duruşu pozğunluğu: Dərin batıqlıq onurğa sütununa əlavə yük salır, nəticədə duruş pozulur.
- Psixoloji təsirlər: Xüsusən yeniyetmələrdə bədən görünüşü ilə bağlı narahatlıq, özgüvən itkisi və sosial uzaqlaşma müşahidə oluna bilər.
Batıq Sinənin Əlamətləri
Hər bir fərddə sinə deformasiyasının dərəcəsi fərqli ola bilər. Bəzən batıqlıq yüngül formada qalaraq sadəcə estetik narahatlıq yaradır. Ürək və ağciyərlərin fəaliyyətinə isə daha ağır hallarda təsir göstərə bilər. Aşağıdakı əlamətlər pektus ekskavatumun mövcudluğunu göstərə bilər:
- Sinə sümüyünün (döş qəfəsinin ortasında) içəriyə doğru batması və görünən çökəklik
- Sinə sümüyü batdıqca döş qəfəsinin asimmetrik görünməsi
- Nəfəs darlığı, xüsusən də idman və ya fiziki fəaliyyət zamanı
- Tez yorulma və enerji çatışmazlığı hissi
- Ürək döyüntüsündə dəyişikliklər və ya tez-tez döyüntü hissi
- Uşaqlarda və yeniyetmələrdə bədən duruşunun pozulması (önə əyilmə meyli)
- Gənc yaşlarda özünəinam azalması və görünüşdən narazılıq
Qeyd etdiyimiz əlamətlər, batıq sinə dərinliyindən və bədənin fizioloji uyğunlaşma qabiliyyətindən asılı olaraq dəyişə bilər.
Batıq Sinənin Diaqnostikası
Adətən fiziki müayinə ilə diaqnoz müəyyən edilir. Mütəxəssis tərəfindən sinə quruluşu qiymətləndirilir və batıqlıq dərəcəsi təyin edilir. Rentgen, kompüter tomoqrafiyası (KT) və ya maqnit rezonans tomoqrafiyası (MRT) kimi görüntüləmə üsullarından daha dəqiq nəticələr üçün istifadə olunur.
Nadir hallarda isə ürək və ağciyərlərin fəaliyyətini dəyərləndirmək üçün EKQ və spirometriya testləri tətbiq edilir. Bu müayinələr vasitəsilə sinə deformasiyalarının daxili orqanlara təsir edib-etmədiyini müəyyən etmək olar.
Batıq Sinənin Müalicə Yolları
Deformasiya dərəcəsinə və pasiyentin yaşına görə, batıq sinənin müalicəsi müəyyən edilir. Əgər yalnız estetik narahatlıq yaradan yüngül haldırsa, vəziyyəti xüsusi fiziki məşqlər və nəfəs terapiyası vasitəsilə yaxşılaşdırmaq mümkündür. Bu metodlar sinə əzələlərinin gücləndirilməsinə və döş qəfəsinin quruluşunun sabitləşdirilməsinə yardımçı olur.
Cərrahi müdaxilə yalnız orta və ağır dərəcəli batıq sinə hallarında zəruridir. Ən çox tətbiq edilən üsullardan biri Nuss əməliyyatıdır. Bu müayinə zamanı sinə sümüyünün alt hissəsinə metal lövhə yerləşdirilir və bir neçə il ərzində sinənin normal formasını bərpa edir. Ravitch əməliyyatında isə müəyyən qığırdaqların bir hissəsi çıxarılaraq, sinə sümüyü yenidən formalaşdırılır.
Vacuum bell cihazları kimi invaziv olmayan metodlar bəzi pasiyentlərdə uğurla istifadə olunur. Bu cihazların müntəzəm tətbiqi sinə sümüyünü tədricən yuxarı qaldırır.
Batıq Sinə ilə Yaşamaq və Psixoloji Təsirlər
Yalnız fiziki deyil, həm də emosional cəhətdən pektus ekskavatum insan həyatına təsir göstərir. Xüsusilə yeniyetmələrdə özünəinam itkisi və narahatlıq tez-tez müşahidə olunur. Məhz buna görə, psixoloji dəstək və motivasiya mühüm rol oynayır.
Erkən mərhələdə sinə deformasiyası müəyyən edilərsə, bu zaman fiziki və psixoloji təsirlər daha asan idarə olunur. Vaxtında müdaxilə pasiyentin həm görünüşünü, həm də həyat keyfiyyətini olduqca yaxşılaşdırır.
Sadəcə estetiklə qalmır, bəzən orqan funksiyalarına da təsir göstərən batıq sinə, yəni pektus ekskavatum tibbi bir vəziyyətdir. Mümkün fəsadları minimuma endirmək üçün erkən diaqnozun qoyulması, doğru müalicə üsulu və davamlı nəzarət vacibdir. Sinə deformasiyasını bərpa etmək və sağlam həyata qayıtmaq, fiziki idmanlar, nəfəs terapiyası, lazım gəldikdə cərrahi müdaxilə vasitəsilə mümkündür.
Hər bir sinə deformasiyası özünəməxsus xüsusiyyətlərə malikdir və müalicə planı mütləq mütəxəssis tərəfindən müəyyən edilməlidir. Vaxtında tədbir görmək, sağlam nəfəs almaq və düzgün bədən duruşunu qorumaq önəmli addımlardan biridir.
Teqlər:
Bunu paylaş: