Sinə Deformasiyalarının Müalicəsi: Pektus Excavatum Sine Çöküklüyü
25 Noyabr 2025
Sinə Deformasiyalarının Müalicəsi: Pektus Excavatum Gögüs Çöküklüyü
Fiziki görünüşə və tənəffüs sisteminə təsir edən çökük sinə, sinə sümüyünün içəriyə doğru batması ilə xarakterizə olunan bir sinə deformasiyasıdır. Bəzən təkcə estetik narahatlıq yaratsa da, müəyyən vəziyyətlərdə ürək və ağciyər fəaliyyətinə mənfi təsir göstərir.
Çökük sinənin əsas yaranma səbəbləri
Çökük sinənin yaranma səbəblərində genetik amillərin mühüm rol oynadığı ehtimal edilir. Əgər valideynlərdən birində sinə deformasiyası mövcuddursa, uşaqlarda da bu halın yaranma riski olduqca yüksəkdir. Sinə deformasiyası skelet və qığırdaq toxumalarının inkişafındakı pozğunluqlar nəticəsində yarana bilər. Marfan sindromu və ya Ehlers-Danlos sindromu kimi toxuma xəstəlikləri ilə əlaqəli ola bilər.
Bundan əlavə, döş sümüyünün (sternum) içəriyə doğru çəkilməsi, uşaqlıq dövründə qığırdaq toxumasının anormal inkişafına səbəbdir. Nəticədə sinə nahiyəsində batıqlıq görüntüsü yaranır. Statik məlumatlara əsasən, bu vəziyyət qadınlara nisbətən daha çox kişilərdə rast gəlinir.
Simptomlar və klinik əlamətlər
Bəzən yüngül dərəcədə özünü biruzə verən çökük sinə, əsasən pasiyentlərdə estetik narahatlıq hiss etdirir. Lakin daha ağır vəziyyətlərdə nəfəs darlığı, ürək döyüntülərinin sürətlənməsi, passivlik və sinədə ağrılar kimi simptomlar meydana çıxa bilər. Fiziki fəaliyyət zamanında tənəffüs sisteminin çətinliyi və ürək fəaliyyətinin zəifləməsi, narahatlığın daha ciddi olduğunu göstərir.
Bəzi pasiyentlərdə bu narahatlıq psixoloji təsirlərlə də ön plana çıxır. Xarici görünüşə mənfi təsiri nəticəsində özünəinamın azalması, sosial həyatdan uzaqlaşma və emosional gərginlik kimi hallarla tez-tez qarşılaşılır. Buna görə də, çökük sinə yalnız fiziki deyil, həm də emosional cəhətdən sağlamlığa zərər vuran problemdir.
- Fiziki fəaliyyət zamanı nəfəs darlığı
- Ürək döyüntülərində artım və sinədə basqı hissi
- Uzun müddət oturarkən və ya əyilərkən sinədə gərginlik
- Duruş pozğunluğu, çiyinlərin önə doğru əyilməsi
- Nəfəs alma zamanı sinə hərəkətinin qeyri-bərabərliyi
- Uşaqlarda və yeniyetmələrdə bədən imici ilə bağlı narahatlıq
Diaqnostika və qiymətləndirmə
Fiziki müayinə nəticəsində diaqnoz müəyyən olunur. Mütəxəssis tərəfindən aparılan müayinə nəticəsində əvvəlcə sinə quruluşu vizual olaraq qiymətləndirilir, daha sonra rentgen və ya kompüter tomoqrafiyası (KT) vasitəsilə sinənin batıqlıq dərəcəsi, ürək və ağciyərlərə təsiri ölçülür. Bu mərhələdə “Haller indeksi” adlanan ölçü üsulu tətbiq olunur. Beləliklə, sinə deformasiyasının daha ağır dərəcədə olması, indeks göstəricisinin yüksək olması ilə müşahidə edilir.
Müalicə üsulları və müasir yanaşmalar
Yüngül dərəcəli müalicə üsulları fizioterapiya, nəfəs məşqləri və duruş kolleksiyası əsasında aparılır. Sinə və kürək əzələlərinin gücləndirilməsi məqsədilə edilən məşqlər, sinə deformasiyasını dərəcəsini azaltmağa yardımçı olur. Erkən mərhələdə, yəni uşaqlıq dövründə fiziki fəaliyyətlərlə məşğul olmaq, sinə nahiyəsinin görüntüsünü müəyyən qədər düzəldilməsinə şərait yaradır.
Cərrahi müdaxilə yalnız orta və ağır dərəcəli çökük sinə hallarında tələb olunur. Sinə deformasiyaları üçün müxtəlif müalicə metodları da mövcuddur. Deformasiya dərəcəsinə və pasiyentin yaşına uyğun dəyişə bilər.
Qeyri-cərrahi müalicə üsulları:
- Fizioterapiya: Sinə və kürək əzələlərini gücləndirən məşqlər deformasiya dərəcəsini azalda bilər.
- Tənəffüs məşqləri: Ağciyərlərin genişlənməsini artırmaq üçün faydalıdır.
- Vacuum bell cihazı: Sinə üzərinə xüsusi təzyiq yaradaraq sümüyün tədricən yuxarı qalxmasına kömək edir.
- Duruş korreksiyası: Fizioterapevt nəzarəti ilə düzgün duruş vərdişləri qazandırılır.
Cərrahi müalicə üsulları:
Son illərdə əməliyyat sonrası bərpa müddətində invaziv cərrahi üsulların inkişafı sayəsində sağalma müddəti olduqca azalıb. Artıq pasiyentlər sadəcə bir neçə gün ərzində gündəlik həyat tərzlərinə geri dönə bilirlər. Bundan əlavə, qeyri-cərrahi metodlardan biri olan vacuum bell-dən də istifadə olunur. Sinənin deformasiya olunan hissəsinə, bu cihaz vasitəsilə təzyiq yaradaraq yuxarı qaldırmaq mümkündür.
Psixoloji və sosial təsirlər
İctimai yerlərdə çökük sinə problemi olan insanlar sinə nahiyəsini gizlətməyə meyilli olurlar. Bu hallar, zamanla sosial təcridə və özünü dəyərli hiss etməyin azalmasına səbəb olur. Mütəxəssislərə görə, psixoloji dəstək, fiziki müalicə ilə yanaşı vacib rol oynayır. Əsasən yeniyetmə və gənclər üçün psixoloji yardım, özünəinamın bərpasına və emosional rahatlığa kömək edir.
Yalnız estetik narahatlıq kimi çökük sinə dəyərləndirilməməlidir, ona görə ki, bu problem həm fiziki, həm də emosional sağlamlığa mənfi təsir göstərir. Pasiyentin həyat keyfiyyətini vaxtında doğru diaqnoz və müalicə üsulları ilə yüksəltmək mümkündür. Əgər nəfəs darlığı, tez yorulma və sinə simptomları hiss olunarsa, dərhal mütəxəsisə müraciət etməkdə fayda vardır. Günümüzdə müasir tibbin imkanları sayəsində sinə deformasiyalarının estetik və funksional şəkildə uğurla müalicəsi mümkündür.
Bunu paylaş: